... دیگر عشق ها همه تحمیلی طبیعت است ... و غریزه مامور وی است ... تنها یک عشق است که آن "من ناب و آزاد و صمیمی" انسانی٬ آن خود خود ما٬ بی اقتضای مزاج و مصلحت و منفعت٬ "انتخاب" می کند و آن کشش اسرار آمیز دو روح ... که طعم مرموز خویشاوندی شگفتی را - که ریشه در جهانی دیگر دارد - از یکدیگر می چشند و رنگ همنژادی ماورائی یی را در سیمای هم می بینند و همچون دو هموطن٬ ناگاه٬ در این کشور غریب زندگی٬ به تصادفی٬ بر سر راه یکدیگر قرار می گیرند ... همچون دیگر عشق ها ابزار کار نیست و آن عشق انسان به انسان٬ عشق یک روح به یک روح ... عشق یک "خویشاوند" به "خویشاوند" ... .

دریغم آمد که آن را نیز "عشق" بنامم که شاعران آلوده اش کرده اند. خواستم "ارادت" بخوانم٬ ملاها به حماقتش کشانده اند. گفتم بهترین کلمه در اینجا "خویشاوندی" است٬ خویشاوندی دو روح٬ دو بیگانه: با لطافت و زیبائی که در ساختمان این کلمه است: "خویش" و "وند"! ترسیدم که نفهمند. به هر حال می گویم: دوست داشتن ... .

دوست داشتن از عشق برتر است. عشق یک جوشش کور است وپیوندی از سر نا بینایی. اما دوست داشتن پیوندی خود آگاه و از روی بصیرت روشن و زلال. عشق بیشتر از غریزه آب می خورد و هرچه از غریزه سر زند بی ارزش است و دوست داشتن از روح طلوع می کند و تا هرجا که یک روح ارتفاع دارد٬ دوست داشتن نیز همگام با آن اوج می یابد.

عشق در غالب دل ها ... دارای صفات و حالات و مظاهر مشترکی است٬ اما دوست داشتن در هر روحی جلوه ای خاص خویش دارد ...

عشق با شناسنامه بی ارتباط نیست ...

... عشق طوفانی و متلاطم و بوقلمون صفت است٬ اما دوست داشتن آرام و استوار و پروقار و سرشار از نجابت.

عشق با دوری و نزدیکی در نوسان است. اگر دوری بطول انجامد ضعیف می شود٬ اگر تماس دوام یابد به ابتذال می کشد. و٬ تنها با بیم و امید و تزلزل و اضطراب و "دیدار و پرهیز"٬ زنده و نیرومند می ماند. اما دوست داشتن با این حالات نا آشنا است. دنیایش دنیای دیگری است.

...

عشق٬ جنون است و جنون چیزی جز خرابی و پریشانیِ "فهمیدن" و "اندیشیدن" نیست. اما دوست داشتن٬ در اوج معراجش٬ از سر حد عقل فراتر می رود و فهمیدن و اندیشیدن را نیز از زمین می کند و با خود به قله ی بلند اشراق می برد.

...

عشق در دریا غرق شدن است و دوست داشتن در دریا شنا کردن.

...

عشق لذت جستن است و دوست داشتن پناه جستن. عشق غذا خوردن یک گرسنه است و دوست داشتن "همزبانی در سرزمین بیگانه یافتن" است.

...

دکتر علی شریعتی. کویر

سپندارمزد مبارک